Μύθοι για την γλώσσα και την γλωσσολογία(μέρος 2): οι αλλαγές βλάπτουν την γλώσσα

 

  Το επί παντός blog επανέρχεται δυναμικά με έναν δεύτερο, επίσης πολύ διαδεδομένο, μύθο που αφορά στην γλώσσα. Σε προηγούμενο post μας είδαμε αν τελικά μπορούμε να υποστηρίξουμε πως μερικές γλώσσες, ιδιαίτερα αυτές που έχουν χαρακτηριστεί κλασσικές, είναι καλύτερες και ανώτερες από άλλες. Σήμερα στο μικροσκόπιο μας τίθεται η εξής πολύ διαδεδομένη προκατάληψη: οι αλλαγές σε οποιοδήποτε επίπεδο ανάλυσης του συστήματος μιας γλώσσας συνιστούν ένδειξη φθοράς ή παρακμής.

  Δυστυχώς η εσφαλμένη αυτή πεποίθηση φέρει αρκετούς υποστηρικτές, οι οποίοι, κατά την γνώμη μου, πολύ συχνά είναι δέσμιοι της πλάνης που έχει κατασκευαστεί στην χώρα μας και που αφορά στο ιδεολόγημα και την ρητορική περί αριστείας  της αμόλυντης αρχαίας κλασικής ελληνικής γλώσσας και της φθοράς και μόλυνσης αυτής κατά τη διάρκεια της πορείας προς την νεότερη εποχή. Παραμερίζοντας ιδεοληψίες που φέρουν το χρώμα της αρχαιοπληξίας, μία από τις πιο θεμελειώδης αρχές της γλωσσολογίας είναι η εξής: οι γλώσσες αλλάζουν και μάλιστα διαρκώς.

  Κάθε γλωσσικό σύστημα είναι ένας ζωντανός οργανισμός, ο οποίος, όπως είναι φυσικό, συνεχώς μεταλλάσσεται, εξελίσσεται, μεταβάλλεται. Η γλωσσική μεταβολή είναι μια δυναμική διαδικασία. Σε κάθε χρονική περίοδο και σε κάθε χρονική στιγμή, ακομά και αυτήν που μιλάμε, υπάρχουν αλλαγές σε εξέλιξη. Οι γλώσσες διαρκώς μεταβάλλονται μέσα στην πορεία του χρόνου. Πρόκειται για ένα  αδιαμφισβήτητο και καθολικό χαρακτηριστικό ή ιδιότητα της ανθρώπινης γλώσσας. Φυσικά οι αλλαγές σε οποιοδήποτε επίπεδο μιας γλώσσας(π.χ. στην μορφολογία) δεν συνιστούν παρακμή, φθορά,καταστροφή της. Είναι μια νομοτελειακή αρχή που μαρτυρά όχι την παρακμή, αλλά την εξέλιξη της γλώσσας.

  Βέβαια από αυτήν την αρχή δεν ξεφεύγουν ούτε οι κλασικές γλώσσες. Το ιδεολόγημα πως οι κλασικές γλώσσες (π.χ. τα λατινικά) είναι καλύτερες από τους γλωσσικούς απογόνους τους ή ότι μια παλαιότερη μορφή της γλώσσας(π.χ. τα αρχαία ελληνικά) είναι καλύτερη από την νεότερη εκδοχή της λόγω των αλλαγών που έχει υποστεί είναι παράλογο, αντιεπιστημονικό και οδηγεί σε λογικό αδιέξοδο. Η αρχαία ελληνική του 5ου και 4ου αι. π.Χ., η οποία εξυμνείται τόσο ως δήθεν αμόλυντη, άριστη και καλλίστη από ορισμένους, είναι και αυτή φυσικά προϊόν ποικίλων μεταβολών που προηγήθηκαν και  που διαχέονται σε ένα μεγάλο βάθος χρόνου. Δεν είναι δυνατόν να συνέβησαν και να συσσωρεύτηκαν όλες οι ''καλές'' αλλαγές μέχρι τον 5ο/4ο αιώνα π.Χ. και να εντοπίζονται μόνο σε μία χρονική περίοδο. μετά από την οποία συνέβησαν όλες οι άλλες ''κακές αλλαγές''.

  Το αντίδοτο, λοιπόν, στην προκατάληψη είναι η γνώση, στις αρχαιόπληκτες ιδεοληψίες η επιστήμη. Με τον μύθο περί της φθοράς που προκαλούν οι αλλαγές σε μία γλώσσα συνδέεται άρρηκτα και ο άλλος μύθος περί της ''εισβολής'' των ξένων λέξεων που ''απειλούν την γλώσσα''. Αυτόν τον μύθο θα τον διερευνήσουμε την επομένη εβδομάδα, γι'αυτό μείνετε συντονισμένοι και ακολουθήστε το @epi_pantos στο instagram και στο facebook, για να μη χάσετε το επόμενο άρθρο μας.