Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Μύθοι για την γλώσσα και την γλωσσολογία(μέρος 1): ανώτερες γλώσσες

  

 Τι να πρωτοπεί κανείς όταν καλείται να μιλήσει για το φαινόμενο αυτό που αποκαλείται γλώσσα. Η γλώσσα είναι ιδιαίτερα σημαντική για τον άνθρωπο από ποικίλες όψεις. Από την μία μεριά αποτελεί το βασικό μέσο της ανθρώπινης επικοινωνίας. Από την άλλη συνδέεται άμεσα με την ταυτότητα του κάθε ανθρώπου(εθνική. τοπική, κοινωνική). Κυρίως λόγω του δεύτερου αυτού παράγοντα η γλώσσα συνιστά ένα φαινόμενο, ένα θέμα που παρουσιάζει και ιδεολογική φόρτιση, με αποτέλεσμα να έχουν διαμορφωθεί διάφορες προκαταλήψεις, εσφαλμένες αντιλήψεις και μύθοι τόσο σχετικά με την γλώσσα όσο και με την κατεξοχήν επιστήμη που την μελετάει, την γλωσσολόγία. Πάμε, λοιπόν, να δούμε διάφορους μύθους γύρω από το φαινόμενο της γλώσσας, οι οποίοι θα δημοσιεύονται σε συνέχειες ανά τακτά χρονικά διαστήματα κάθε εβδομάδα.

1. Ορισμένες γλώσσες είναι καλύτερες ή ανώτερες από τις άλλες.

  Μια από τις πιο διαδεδομένες προκαταλήψεις παγκοσμίως, ειδικά μάλιστα στην δική μας γλωσσική κοινότητα για λόγους που δεν είναι της παρούσης. Η εσφαλμένη αυτή πεποίθηση οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι ορισμένες γλώσσες αναδείχθηκαν σε κλασικές χάρη στα αθάνατα έργα που διέσωσε η γραπτή παράδοση, με αποτέλεσμα αυτές να στολιστούν με το στεφάνι της υπέρτατης αίγλης και δόξας. Φυσικά κανείς δεν αμφισβητεί την απαράμιλλη σπουδαιότητα και την ποιότητα των έργων που παρήχθησαν στις λεγόμενες κλασικές γλώσσες(πχ τα Λατινικά, τα Ελληνικά, τα Σανσκριτικά). Η συνεισφορά τους στην πορεία εξέλιξης της ανθρωπότητας είναι ανεκτίμητη. Ωστόσο, το σφάλμα στο οποίο προβαίνουν μέλη διάφορων γλωσσικών κοινοτήτων είναι να αποδίδουν αυτήν την σπουδαιότητα στο γλωσσικό όργανο που χρησιμοποιήθηκε και όχι στους συγγραφείς αυτών. Η σχέση που ισχύει είναι ακριβώς η αντίθετη. Δεν είναι η γλώσσα εκείνη που δημιούργησε αξεπέραστα και σπουδαία έργα αλλά οι συγγραφείς τους, το πνεύμα τους. Η ανεπτυγμένη διανόηση ορισμένων ανθρώπων υπήρξε εκείνη που τους δημιούργησε την ανάγκη να καλλιεργήσουν περισσότερο την γλώσσα και να εκμεταλλευτούν τις δυνατότητές της στο έπακρο, για να εκφράσουν και να αποτυπώσουν στον λόγο με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια αυτά που σκέφτονταν και ήθελαν να πουν. Τα λαμπρά πνεύματα και μυαλά είναι αυτά που παρήγαν λαμπρά ἐργα και όχι η γλώσσα. Ένας Κικέρωνας και ένας Αριστοτέλης θα δημιουργούσαν τα έργα τους οποιαδήποτε και αν ήταν η μητρική γλώσσα τους.

 Κάθε γλὠσσα εγγενώς μπορεί να καλλιεργηθεί σε οποιονδήποτε, μικρότερο ή μεγαλύτερο, βαθμό κρίνουν οι ομιλητές της ότι χρειάζεται, για να εκφράσουν τις σκέψεις και τις ιδέες που επιθυμούν. Δεν είναι μία γλώσσα καλύτερη από μια άλλη. Απλώς κάθε γλώσσα επιτελεί ορισμένες λειτουργίες και, επομένως, αναπτύσσεται και καλλιεργείται ανάλογα με τις λειτουργίες και τις ανάγκες που καλείται να αντιμετωπίσει. Φυσικά αυτό δεν αποκλείει τις προσωπικές αισθητικές προτιμήσεις του καθενός στην μία ή στην άλλη γλώσσα.

✔Για να μη χάσεις τη συνέχεια, ακολούθησε και ΕΣΥ ΤΩΡΑ το @epi_pantos στο facebook/instagram.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

«Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» της Άννας Κοντολέων: ο φόβος απέναντι στο καινούργιο, το διαφορετικό

  Αυτή η υπέροχη αίσθηση ζεστασιάς και ασφάλειας έχει ολοκληρωτικά χαθεί. Τώρα πια είμαι μόνος μου και μέσα σ’ αυτή τη μοναξιά δεν υπάρχει τίποτα και κανένας. Νιώθω κουρασμένος, εξαντλημένος, σαν να έχουν περάσει από πάνω μου εκατό χρόνια. Παντού γύρω μου σκοτάδι και σιωπή. Νιώθω άβολα. Φοβάμαι [1] .   Πόσο υγιές είναι για έναν έφηβο να αισθάνεται έτσι; Υπάρχει πιθανότητα να αισθανθεί όμορφα και σιγουριά για τον εαυτό του και το αύριο; Πώς; Ποιος θα τον βοηθήσει, αν δε μιλήσει και δεν   εξηγήσει πώς νιώθει;   Μπορεί να παραδεχτεί ότι αισθάνεται μόνος κι εγκαταλελειμμένος; Είναι σε θέση να ομολογήσει πως τα πάντα γύρω του αλλάζουν κι εκείνος χρειάζεται λίγο παραπάνω χρόνο για να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες; Ή κανείς δε θα τον προσέξει; Είναι δυνατόν να αφήσει πίσω του την παλιά του ζωή και να ξαναρχίσει απ’ το μηδέν;   Ο νους του Μάνθου ταλανίζεται από αρνητικές σκέψεις από τη στιγμή που οι γονείς του του ανακοινώνουν πως θα πρέπει να μετακομίσουν από ...

Άνθρωποι που άφησαν ιστορία: 7 σημεία για τον Ίωνα Δραγούμη

  ✔ Ο Ίωνας Δραγούμης(1878-1920) υπήρξε σημαντικός Έλληνας διπλωμάτης, πολιτικός και λογοτέχνης. ✔ Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής των εθνικών υποθέσεων και πρωτοστάτης στην οργάνωση των ελληνικών ορθόδοξων κοινοτήτων στην περιοχή της Μακεδονίας κατά των Βουλγάρων Κομιτατζήδων  τη περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα(1904-1908). ✔ Υπηρέτησε ως υποπρόξενος  ή πρόξενος σε διάφορες περιοχές(Μοναστήρι, Σέρρες, Αλεξάνδρεια και αλλού) προωθώντας τα ελληνικά συμφέροντα. ✔ Φοβόταν τον σλαβικό κίνδυνο και γι'αυτό υποστήριξε θερμώς τις ελληνικές αλυτρωτικές διεκδικήσεις στην περιοχή της Βόρειας Ελλάδας σε συνεργασία με τον γαμπρό του, Παύλο Μελά. ✔ Αρχικά ήταν οπαδός και υποστηρικτής του Ελευθέριου Βενιζέλου. Στη συνέχεια, όμως, στράφηκε εκαντίον του και εντάχθηκε στην αντιβενιζελική αντιπολίτευση, επειδή διέκρινε κατά τη γνώμη του στην άσκηση της πολιτικής του ενδείξεις εθνικής υποτέλειας και αυταρχισμού. Σχετκά με το όραμα του Βενιζέλου για ένταξη των ελληνικών πληθυσμών και ενσωμάτωση της...

Οι λέξεις έχουν την δική τους ιστορία: ελπίδα

    Όπως έχουμε ξαναεπισημάνει στο επί παντός blog, είναι πραγματικά τουλάχιστον συναρπαστικό να εξερευνά κανείς τις διαδρομές που μπορεί να έχει ακολουθήσει μια λέξη μέσα στο βάθος των αιώνων ή ψάχνοντας να ανακαλύπτει πως λέξεις από διάφορες σύγχρονες γλώσσες ανήκουν τελικά, αν τις εξετάσουμε προσεκτικά, στην ίδια γλωσσική οικογένεια.   Ελπίδα. Μια πολύ συνηθισμένη και συχνά χρησιμοποιούμενη λέξη του καθημερινού μας λόγου. Η λέξη με την σημερινή της μορφή σχηματίστηκε στα μεσαιωνικά ελληνικά και φυσικά προέρχεται από το αρχαιοελληνικό τριτόκλιτο ουσιαστικό ἐλπίς,-ίδος, ουσιαστικό που συναντάται ήδη στα ομηρικά κείμενα. Το ουσιαστικό ''ελπίδα'' ανάγεται στο ομηρικό ρήμα '' ἔλπομαι'' που σημαίνει ''ελπίζω, προσδοκώ'' και σε αυτό ενυπάρχει η ινδοευρωπαϊκή ρίζα  *wel- που σημαίνει ''θέλω''.   Από αυτήν την ινδοευρωπαϊκή ρίζα είναι που έχουν σχηματιστεί ένα σωρό λέξεις σε διάφορες σύγχρονες γλώσσες , οι οποίες φυσικά είναι...