Πολύ συχνά ερχόμαστε σε επαφή με δημοσιεύμετα σε άρθρα, περιοδικά ή στο διαδίκτυο(επί παραδείγματι άρθρα πολιτικού αντιπολιτευτικού περιεχομένου) που μπορεί να ακούσουμε να τα χαρακτηρίζουν «κίτρινα» ή πως πρόκειται για τον λεγόμενο «κίτρινο τύπο». Παρατήρησα μάλιστα πως στην σφαίρα του κιτρινισμού μπορεί πλέον να ενταχθεί και να χαρακτηριστεί ως τέτοια και μια πρωινή ή μεσημεριανή εκπομπή στην τηλεόραση. Γι'αυτό, λοιπόν, σήμερα θα εξετάσουμε τον «κιτρινισμό» ως λέξη, την ετυμολογία του, τα χαρακτηριστικά του και την ιστορία που κρύβεται πίσω από αυτόν.
Ο ελληνικός όρος «κίτρινος τύπος» είναι η ελληνική μεταφραστική απόδοση του αγγλικού όρου «yellow journalism/yellow press». Ο κιτρινισμός, όπως μπορούμε να αντιληφθούμε, σχετίζεται με την δημοσιογραφία. Είναι η πρακτική της σκαναλοθηρίας, της σκόπιμα ωμής και προκλητικής προβολής ή παρουσίασης θεμάτων που εξάπτουν την περιέργεια του κοινού. Τα δημοσιεύματα που εντάσσονται στον κίτρινο τύπο δεν τηρούν τους κανόνες της δημοσιογραφικής δεοντολογίας και περιλαμβάνουν υπερβολές, συκοφαντικές επιθέσεις εναντίον προσώπων, παρουσίαση ανεξακρίβωτων γεγονότων κατόπιν ελάχιστης ή και μηδενικής έρευνας. Εμφανίζουν εντυπωσιακά ή τρομακτικά πρωτοσέλιδα ή εξώφυλλα προκειμένου να προσελκύσουν το κοινό.
Πώς, όμως, προέκυψε αυτός ο όρος; Για να βρούμε την απάντηση πρέπει να πάμε στις ΗΠΑ στα μέσα της δεκαετίας του 1890. Ο όρος yellow journalism χρησιμοποιήθηκε για να χαρακτηρίσει την δημοσιογραφία που στόχευε στον εντυπωσιασμό. Πρόεκυψε λόγω του ανταγωνισμού δύο αντίπαλων εντύπων και του αγώνα τους για αύξηση της κυκλοφορίας των εφημερίδων τους. Τα έντυπα αυτά ήταν το «New York World» του J. Pulitzer και το «New York Journal» του W. Hearst. Ο ανταγωνισμός μεταξύ τους κορυφώθηκε ειδικά το διάστημα 1895-1897/89 με αφορμή την επανάσταση στην Κούβα. Και στα δύο έντυπα ασκούταν κριτική από διάφορους επικριτές τους για τα μέσα που μετέρχονταν στο βωμό του εντυπωσιασμού,έτσι ώστε να αυξηθεί η κυκλοφορία τους. Για παράδειγμα γέμιζαν τις σελίδες τους με περιγραφές εγκλημάτων βάζοντας ενυπωσιακούς τίτλους για να κεντρίσουν το ενδιαφέρον και να προσελκύσουν το κοινό(π.χ. «Ουρλιάζοντας για έλεος») ή περιελάμβανα ιστορίες εγκλημάτων με εικόνες/σκίτσα που αφορούσαν σε μοιχεία ή σε γυμνό(για τα δεδομένα πάντα του 19ου αιώνα).
Ειδικότερα ο συγκεκριμένος όρος φαίνεται πως χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Erwin Wardman στο «New York Press». Αν και ο ίδιος δε προσδιόρισε το περιεχόμενο του όρου, φαίνεται πως παρέπεμπε στο δημοφιλές και πρώτο έγχρωμο κόμικ της εποχής «Yellow Kid», τεύχη του οποίου δημοσιεύονταν τόσο από την «New York World», όσο και από την «New York Journal» στη διάρκεια του ανταγωνισμού τους. Συγχρόνως, ενδεχομένως ο όρος αυτός να παρέπεμπε και στο κίτρινο μελάνι που χρησιμοποιούταν για την έκδοση αυτών των σκαναδοθηρικών και γεμάτων υπερβολή εντύπων, που μπορεί να περιείχαν πέρα από σκάνδαλα και κατασκευσμένες ειδήσεις, ψεύδη, πλαστές συνεντεύξεις, τρομακτικούς τίτλους.
Έκτοτε φυσικά ο όρος αυτός έχει καθιερωθεί και από σημασιολογικής μεριάς είναι σαφώς αρνητικά φορτισμένος, καθώς αναφέρεται μειωτικά σε κάθε μορφή δημοσιογραφίας που καταπατάει την δημοσιογραφική δεοντολογία και ακολουθεί αντιεπαγγελματικούς ή ανήθικους τρόπους.
✒Για να μη χάσεις το επόμενο άρθρο, ακολούθησε και εσύ το @epi_pantos στο facebook/instagram.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου