«Ο ΚΑΙΡΟΣ ΤΗΣ ΣΟΚΟΛΑΤΑΣ» της Λότης Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου

 

Γιατί, όπως ήδη θα το κατάλαβες, η ανθρωπιά δεν έχει εθνικότητα.

Όταν αυτό το νιώσουν και το πιστέψουν όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη μας, τότε θα μπορούμε να ελπίζουμε βάσιμα ότι πόλεμος δε θα ξαναγίνει ποτέ. Τότε η γη μας ίσως γίνει μια απέραντη, γλυκιά πατρίδα για κάθε άνθρωπο. Και τότε «ο καιρός της σοκολάτας» θα είναι ατέλειωτος[1].

  Για τη Λότη Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου υπάρχουν πολλά που θα μπορούσε να γράψει κάποιος. Για τις ευαισθησίες της ως άνθρωπος που δείχνει μέσα από τα έργα της, για την απλότητα και τη θέρμη που χαρακτηρίζουν τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει τόσο σημαντικά θέματα που απασχολούν την κοινωνία. Επίσης, μια σπουδαία ιδιότητα που έχει ως συγγραφέας είναι ο τρόπος που έχει να συνδέει κάθε μυθιστόρημα με τα προηγούμενα, καθώς οι ήρωες που δημιουργεί έχουν πάντα τον τρόπο να προκύπτουν ανά βιβλίο. Ίσως αυτό να είναι κι ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία που τη χαρακτηρίζουν και την ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους Έλληνες συγγραφείς, αυτή η δυνατότητα κι ευφυία να ενώνει κομμάτια των ιστοριών της, αλλά χωρίς να αναγκάζει τον αναγνώστη να διαβάσει το προηγούμενο ή το επόμενο έργο της, ώστε να γνωρίσει τους πρωταγωνιστές.

  Σε αυτό το πόνημά της όμως υπάρχει μια σημαντική απόκλιση από τα υπόλοιπα. Πρόκειται για διηγήματα  που βασίζονται σε προσωπικά βιώματα της συγγραφέως και της οικογένειάς της κι αφορούν την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της Κατοχής στην Ελλάδα. Σε μια εποχή που η σοκολάτα και κάθε αγαθό αποτελούσαν πολυτέλεια, η οικογένεια της αφηγήτριας, που είναι το alter ego της Λότης Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου, προσπαθεί να επιβιώσει και να μη χάσει την αξιοπρέπειά της.

Η συγγραφέας Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου.

  Η πείνα και η σκληρότητα των κατακτητών ταλανίζουν τη χώρα, τα παιδιά ωριμάζουν απότομα, οι  μεγάλοι μοχθούν να θρέψουν τις οικογένειές τους, αλλά το θάρρος δεν τους αφήνει και το αίσθημα της αλληλεγγύης τους ποτίζει και δεν εγκαταλείπουν όσους έχουν ανάγκη. Πρόκειται για σύντομες ιστορίες, με νοήματα που είναι ικανά να ακολουθούν τον αναγνώστη για πολύ καιρό, αφού τις διαβάσει. Η ταλαιπωρία και τα βάσανα δε μετατρέπονται σε απελπισία για τους ήρωες που παρουσιάζει η μυθιστοριογράφος, αλλά κινητήριος δύναμη για να συνεχίσουν και να φτάσουν στις φωτεινές μέρες για τις οποίες ο καθένας παλεύει ατομικά και συλλογικά.

  Όντως, ακόμα και στις χαλεπές μέρες του Πολέμου κι όλων των συνεπειών για την Ελλάδα, αποδεικνύεται πως η ανθρωπιά δεν έχει χαθεί, κι αν δε χάθηκε σε τέτοιες συνθήκες, σημαίνει πως δε θα χαθεί ποτέ. Το σκληρό πάντα υποχωρεί κι επικρατεί η χαρά, η πίκρα πάντα φεύγει και τα όνειρα μπορούν να γίνουν πραγματικότητα, ενώ το βάρος στην ψυχή μπορεί με μια απλή γνωριμία ή μια καλή πράξη να απαλειφθεί.

  Η σοκολάτα μπορεί να εκλείπει, όμως πάντα εμφανίζεται απρόσμενα στα παιδικά χεράκια του κοριτσιού που αφηγείται, όπως ακριβώς η ανθρωπιά βρίσκει μικρές χαραμάδες να τρυπώσει στη δύσκολη καθημερινότητα που βιώνουν οι άνθρωποι στις ιστορίες. Ο συμβολισμός και η ταύτιση της σοκολάτας με την ανθρωπιά, η πεποίθηση και η σιγουριά ότι ο «καιρός της σοκολάτας» θα έρχεται πάντα, σαν εποχή, η πίστη πως η ανθρωπιά θα νικά σε κάθε περίσταση, είναι ό,τι θα έπρεπε να εμπνέει κάθε άνθρωπο για να μη χάνει τον εαυτό του και την αγάπη για τους γύρω του.

  Μέσα από μερικά διηγήματα που λειτουργούν κι ως ντοκουμέντα, για να μην ξεχάσουμε ποτέ πού ήμασταν και να μην ξαναβρεθούμε εκεί που χρειάστηκε να είναι οι πρόγονοί μας, η Λότη Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου εμφυσάει πανανθρώπινες αξίες. Και δεν είναι απίθανο, ένας άνθρωπος που θα διαβάσει τον «καιρό της σοκολάτας» να αλλάξει και να ατενίσει τη ζωή με αισιοδοξία. Να αισθανθεί πως το φως πάντα θα επικρατεί. Να γαληνέψει, να ελπίσει. Και, γιατί όχι, με ένα κομμάτι σοκολάτας στο χέρι, να περπατήσει στα στενά των Εξαρχείων, στην Αθήνα, και οι ιστορίες που διάβασε να ζωντανέψουν στο μυαλό του. 

Ø  Λότη Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου, Ο καιρός της σοκολάτας, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2007.

Συντάκτης: Χάρης Μποϊντάς, φοιτητής Φιλολογίας.

✔Για να μή χάσεις την επόμενη βιβλιοπαρουσίαση, ακολούθησε τώρα και εσύ το @epi_pantos στο facebook/instagram.

[1] Βλ. Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου, 2013, σελ. 89.