Fredrik Backman, «Άνθρωποι με άγχος»: Προσπαθώντας να βρεις ένα νήμα να κρατηθείς μέσα στη φουρτούνα της ζωής

 

Η αλήθεια είναι ότι αυτή ήταν μια ιστορία για πολλά και διάφορα ζητήματα, κυρίως όμως ήταν μια ιστορία για την ανθρώπινη βλακεία. Κι εμείς, βλάκες ή όχι, κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε[1].

  Άνθρωποι με άγχος… άνθρωποι που έχουν φτάσει στα όριά τους, άνθρωποι που τους είναι αδύνατο να αντιμετωπίσουν τις φουρτούνες της ζωής κι όμως, προσπαθούν να βρουν ένα νόημα, ένα νήμα να κρατηθούν και να μη αφεθούν στη μελαγχολία και την κατάθλιψη ή τουλάχιστον να βγουν απ’ αυτήν.                                                 

  Αυτό θα μπορούσε να είναι το νόημα της ιστορίας. Άνθρωποι που βρίσκονται σε ένα προσωπικό τέλμα κι όμως συνεχίζουν να κάνουν ό,τι καλύτερο μπορούν και να μην τα παρατάνε. Μόνο που το καλύτερο, πολλές φορές μπορεί να τους βάλει σε μπελάδες.

  Έτσι γίνεται και με τους χαρακτήρες του συγκεκριμένου βιβλίου, οι οποίοι βρίσκονται όλοι στο λάθος μέρος, τη λάθος στιγμή. Ή στο πιο σωστό μέρος, την πιο σωστή στιγμή. Τη στιγμή που μια ληστής μπαίνει σ’ ένα σπίτι το οποίο έχουν επισκεφτεί άτομα εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους, ώστε να το νοικιάσουν.

  Ενώ ο πόλεμος μαίνεται και οι επίδοξοι αγοραστές ετοιμάζονται να ανταγωνιστούν, ώστε να κερδίσει ο καλύτερος το σπίτι, κι ενώ η μεσίτρια προσπαθεί να πουλήσει επιτέλους ένα διαμέρισμα και να αποδείξει πως αξίζει στη δουλειά της, η μία ανατροπή διαδέχεται την άλλη και τελικά, αυτό που φάνταζε μια απλή αγοραπωλησία, τελικά εξελίσσεται σε ομηρία.

  Η ληστής δεν είχε σκοπό να ληστέψει. Οι όμηροι δεν είχαν σκοπό να γίνουν όμηροι. Οι αστυνομικοί δεν είχαν σκοπό να αφήσουν τη ληστή να ξεφύγει. Όταν όλα φτάνουν σε αδιέξοδο, ποιοι θα σωθούν; Ποιοι αξίζουν μια δεύτερη ευκαιρία; Μπορούν οι δυστυχισμένοι να γίνουν ευτυχισμένοι;

  Αυτά τα ερωτήματα διερευνά ο συγγραφέας στο βιβλίο του, ίσως το αρτιότερο από τα μυθιστορήματά του, με χαρακτήρες αστείους και ταυτόχρονα σπαραχτικούς, με μια υπόθεση που υπόσχεται τόσο αγωνία και σασπένς όσο και χιούμορ και συγκίνηση.

  Διότι όλοι κάπως φτάνουν σε σημείο να διαπράξουν ένα έγκλημα. Διότι όλοι κάτι κάνουν λάθος για να έρθει μια κρίση σε σχέση. Διότι όλοι έχουν τύψεις για μια απόφαση που πήραν. Σημασία έχει όμως ποιος έχει τη δύναμη να διορθώσει τα σφάλματα του παρελθόντος, ώστε να συνεχίσει και να ζήσει ευτυχισμένος. Σημασία έχει ποιος είναι διατεθειμένος να δει τη μεγάλη εικόνα και να συγχωρήσει πρώτα τον ίδιο του τον εαυτό και ύστερα το συνάνθρωπό του.

  Όπως και στα προηγούμενα μυθιστορήματά του, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Κέδρος («Η γιαγιά μου σας χαιρετά και ζητάει συγγνώμη», «Η Μπριτ-Μαρί ήταν εδώ»), έτσι και σε αυτό ο Σουηδός συγγραφέας επιστρατεύει όλη του τη μαεστρία, την αστείρευτη φαντασία και το χιούμορ του, ώστε να συνθέσει μια πλοκή σφιχτή, καλοδουλεμένη, γεμάτη ανατροπές και συναίσθημα, για να προσφέρει στους αναγνώστες του μια πνευματώδη θεώρηση της ζωής και να αποδείξει πως ακόμα και στις πιο σκοτεινές περιόδους, οι άνθρωποι μπορούν πάντα να τα καταφέρουν, αν είναι όλοι μαζί κι ενωμένοι.

  Δεν έχει σημασία πόσο καλός ή κακός άνθρωπος νομίζει κάποιος πως είναι. Οι πράξεις του τον καθορίζουν. Το άγχος δε φεύγει ποτέ, αλλά όταν ξέρει ότι έχει άτομα γύρω του να τον στηρίζουν, τότε μέχρι κι ο πιο νευρωτικός άνθρωπος αισθάνεται πως θα επιβιώσει και ίσως η ζωή του πάει προς το καλύτερο.

  Το κλίμα των Χριστουγέννων επικρατεί σε όλο το βιβλίο, όμως αυτό δε σημαίνει πως δεν είναι ένα βιβλίο για όλες τις εποχές. Και σίγουρα είναι ένα βιβλίο για όλους τους αναγνώστες. Είναι ένα βιβλίο για όλους όσοι νιώθουν χαμένοι στο άγχος, όσοι επιθυμούν να απαλλαγούν από αυτό, όσοι θέλουν να ξέρουν πως σε κάθε αρνητικό, υπάρχει και κάτι θετικό, όσοι τελικά έχουν ανάγκη να πιστέψουν πως ο κόσμος δεν είναι σκοτεινός και οι απλοί άνθρωποι, άνθρωποι που φαίνονται ή αισθάνονται αφελείς, άνθρωποι με άγχος, μπορούν να δουλέψουν μαζί και, στο τέλος της μέρας, να πάρουν μια ανάσα, γιατί απλά ήταν άνθρωποι.

  Κι αυτό που μένει στο τέλος είναι πως μπορεί μια μέρα να είναι κακή, μπορεί η επόμενη μέρα να είναι ακόμη χειρότερη, όμως, πάντα θα ξημερώνει μια νέα και κάποια στιγμή, τα πράγματα θα γίνουν όπως πρέπει. Το άγχος ίσως δε φύγει, όμως θα βρεθεί η λύση να μην επηρεάζει τη ζωή όποιου δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια.

Backman Fredrik, Άνθρωποι με άγχος, μετάφραση: Γιώργος Μαθόπουλος, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα, 2020.

Συντάκτης: Χάρης Μποϊντάς, φοιτητής Φιλολογίας

Για να μη χάσεις την επόμενη βιβλιοπαρουσίαση, ακολούθησε τώρα το @epi_pantos στο facebook/instagram!

---

[1]Backman, Άνθρωποι με άγχος, σελ. 409