Η φράση «αποδιοπομπαίος τράγος» είναι αρκετά συνηθισμένη στον καθημερινό λόγο μας και ειδικά στον δημοσιογραφικό λόγο. Ουκ ολίγες φορές την ακούμε να χρησιμοποιείται χωρίς ενδεχομένως να γνωρίζουμε που συναντάμε αυτήν τη φράση και ποια είναι η ιστορία της. Πάμε, φίλες και φίλοι μου, να την διερευνήσουμε σύντομα.
 |
| Πληκτρολογώντας την φράση στο διαδίκτυο διαπιστώνουμε την συχνότητα με την οποία χρησιμοποιείται! |
Αρχικά η φράση αυτή σημαίνει το εξιλαστήριο θύμα, το άτομο στο οποίο επιρρίπτουμε όλες τις ευθύνες για τις συμφορές και τα κακά που μπορεί σε μια περίπτωση να μας έχουν συμβεί. Η φράση «αποδιοπομπαίος τράγος», όπως χρησιμοποιείται σήμερα, είναι προϊον συμφυρμού, δηλαδή συνένωσης, δύο διαφορετικών γλωσσικών διατυπώσεων. Από την μία μεριά υπάρχει το αρχαιοελληνικό ρήμα ''ἀποδιοπομποῦμαι'' που σημαίνει''εξορκίζω'', ''αποτρέπω και εκδιώχνω το κακό'', ''αποκαθαίρω''. Από την άλλη υπάρχει η φράση ''ἀποπομπαῖος τράγος'', που συναντάται στην Παλαιά Διαθήκη στο Λευιτικόν(Π.Δ. 3.16, 8-10). Η φράση αυτή παραπέμπει στο έθιμο του εξιλαστήριου θύματος, το οποίο τηρούσαν με ιδιαίτερη συνέπεια οι Ισραηλίτες. Συγκεκριμένα το έθιμο αυτό προέβλεπε την επιλογή ενός κριαριού και την θυσία του σε έναν βωμό, στο οποίο θεωρούσαν ότι είχαν εναποθέσει και μεταφέρει όλες τις αμαρτίες και τις δυσκολίες της κοινότητας. Έτσι απαλλασσόταν η ίδια η κοινότητα συμβολικά από τις αμαρτίες της, εφόσον τις είχαν φορτώσει σε αυτό το ζώο. Σε μια άλλη εναλλακτική απόδοση της τελετής υπήρχαν 2 κριάρια: το ένα το έσφαζαν προς τιμήν του Κυρίου και στο άλλο φόρτωναν τις αμαρτίες τους και το άφηναν ελεύθερο στην έρημο.
Έτσι, για να αποδώσουμε και σχηματικά αυτήν την συνένωση των δύο γλωσσικών διατυπώσεων:
ἀποδιοπομποῦμαι + ἀποπομπαῖος τράγος = αποδιοπομπαίος τράγος.
Αυτό το ονοματικό σύνολο που συνιστά την φράση που χρησιμοποιούμε σήμερα μαρτυρείται ήδη από τη δεκαετία του 1880 και μπορεί ο καθένας μας να διαπιστώσει εμπειρικά πως εμφανίζεται στην επικοινωνία μας αρκετά συχνά.[1]
Για να μην χάσεις την επόμενη δημοσίευση, ακολούθησε τώρα το @epi_pantos στο facebook/instagram.
[1] Αξίζει να σημειωθεί πως η τακτική της εκδίωξης των κακών με έναν ιδιαίτερο μαγικό τρόπο μέσω της μεταφοράς τους σε άλλα έμψυχα ή άψυχα αντικείμενα(π.χ. φυτά, ζώα, άλλα πρόσωπα) έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα(για παράδειγμα στην αρχαία Αίγυπτο υπήρχε το αποδιοπομπαίο γαϊδούρι, ενώ ανάλογα έθιμα υπήρχναν και στην Βαβυλωνία, τους Άραβες και την αρχαία Ελλάδα).
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου