«Έγινε του κουτρούλη ο γάμος» λέμε στα νέα ελληνικά. Είναι μια συνηθισμένη λαϊκή έκφραση που χρησιμοποιούμε, για να περιγράψουμε συνήθως ευτράπελες καταστάσεις με μεγάλη αναστάτωση, με σαματά και φασαρία, φράση αναλόγη με αυτή που λέμε πως «έγινε χαμός». Πέρυσι το φθινόπωρο ανέβηκε μια ομώνυμη θεατρική παράσταση-κωμωδία με πρωταγνωνιστές την Σμαράγδα Καρύδη και τον Νίκο Κουρή στο Θέατρο Βασιλάκου. Τι σημαίνει, όμως, κουτρούλης και ποιά είναι η ιστορία που κρύβεται πίσω από αυτήν την φράση;
Κουτρούλης χαρακτηρίζεται αυτός που έχει πολύ κοντά ή καθόλου μαλλιά, ο κοντοκουρεμένος, ο φαλακρός. Η λέξη αυτή είναι αβέβαιης ετυμολογικής προέλευσης. Είναι μια λέξη των μεσαιωνικών ελληνικών. Μπορεί να σχηματίστηκε από τον συμφυρμό των λέξεων κούτρα(το κεφάλι, το μέτωπο) και τρούλος ή από τον συμφυρμό των λέξεων κουτσός+τρούλος ή σύμφωνα με άλλη άποψη από τον συμφυρμό των λατινικών λέξεων scutra(ο δίσκος, το πιάτο)+scutula(λατινικό υποκοριστικό της προηγούμενης λέξης). Ενδεχομένως μπορεί να σχηματίστηκε απ΄το επίθετο κουτούλης, το οποίο προέρχεται από την αραβική λέξη qutul, που έχει τη σημασία του κομμένος, κλαδεμένος.
Προσπαθήσαμε σύντομα να ιχνηλατήσουμε την ετυμολογική πορεία της λέξης, η οποία, όμως, δε μας βοήθησε να καταλάβουμε πως επικράτησε αυτή η λαϊκή έκφραση. Πρέπει να ψάξουμε βαθύτερα. Μήπως αυτός ο κουτρούλης υπήρξε πραγματικό, ιστορικό πρόσωπο;
Ας ταξιδέψουμε στην Μεθώνη του 14ου αιώνα. Εκεί ζει ο άρχοντας Ιωάννης Κουτρούλης ο οποίος συγκατοικεί και συζεί με μη νόμιμο τρόπο με μια γυναίκα, που έχει φύγει από το συζυγικό της σπίτι. Φυσικά το γεγονός αυτό έχει τραβήξει τη προσοχή τόσο της τοπικής κοινωνίας όσο και της εκκλησίας, καθώς αποτελεί σκάνδαλο, όπως μπορούμε να φανταστούμε. Ο Κουτρούλης προσπαθούσε να την παντρευτεί επίσημα και νόμιμα, κάτι που ωστόσο δε του επιτρέπεται και λόγω των αντιδράσεων του πρώτου, νόμιμου συζύγου και λόγω του γεγονότος πως η γυναίκα της υπόθεσης είχε αφοριστεί.
Τελικά μετά από 17 ολόκληρα χρόνια αναμονής και διαφόρων περιπετειών αναγνωρίστηκε επίσημα το διαζύγιο της γυναίκας με τον πρώτο σύζυγό της και επιτράπηκε στον Κουτρούλη να την παντρευτεί. Ο Κουτρούλης έπειτα τέλεσε τον γάμο του μέσα σε πανηγυρικό κλίμα, με ιδιαίτερη και ασυνήθιστη λαμπρότητα και θόρυβο, που μάλλον θύμιζε περισσότερο γλέντι. Έτσι κυκλοφορούσε από στόμα σε στόμα μέσα στα κουτσομπολιά της εποχής πως ναι, πράγματι επιτέλους έγινε του Κουτρούλη ο γάμος και σταδιακά η φράση αυτή έγινε παροιμιώδης.
Πολλούς αιώνες αργότερα, στην νεότερη ιστορία του ελληνικού κράτους το 1845 ο Αλέξανδρος Ρίζος-Ραγκαβής, ένας σημαντικός λογοτέχνης, συνέγραψε το θεατρικό έργο 'του Κουτρούλη ο γάμος', μια πολιτική σάτιρα στην οποία στηρίζεται και διακωμωδεί ακριβώς αυτήν την ιστορία. Τέλος, ενδιαφέρον είναι πως μέχρι σήμερα υπάρχει ένα έθιμο αποκριάτικο στη Μεθώνη, το έθιμο του γάμου του Κουτρούλη την Καθαρά Δευτέρα. Σε αυτό το έθιμο εν είδει καρναβαλιού, όπως είναι φυσικό, πραγματοποιείται μια αναπαράσταση του γεγονότος και ακολουθούν χοροί, φαγητό και γλέντι.
Θυμήσου να ακολουθήσεις το @epi_pantos in facebook/instagram!
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου