Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Οι «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Πολυτεχνείου


   Η καθιέρωση επετείων και ημερών μνήμης γεγογότων τα οποία έχουν χαρακτεί στη συλλογική μνήμη και συνείδηση ενός λαού  εξ ορισμού επιτελούν μια πολύ συγκεκριμένη στόχευση. Διατήρω τις αμφιβολίες μου για το πόσο αυτή η στόχευση επιτυγχάνεται τη σημερινή εποχή(πόσο μάλλον τις μέρες της πανδημίας του covid- 19!). Ωστόσο, σκοπός αυτού του άρθρου δεν είναι να αναφερθεί στους λόγους καθιέρωσης επετειακών ημερών ούτε να επιχειρήσει μια επισκόπηση των γεγονότων του αιματηρού Δεκέμβρη του 1973. Αντί αυτών θα σταθώ σε μία λεπτομέρεια του συμβάντος που έχει καθιερωθεί να καλείται «Η εξέγερση του Πολυτεχνείου», στοιχείο ανεπαίσθητο που, όμως, έχει τη σημασία του.
  Αν κάποιος κάνει μια ταχεία αναζήτηση στο διαδίκτυο σχετικά με τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, είναι πίθανον να εντοπίσει την εξής πληροφορία: οι φοιτητές που είχαν οχυρωθεί εντός της σχολής επί της οδού Πατησίων αυτοαποκαλούνταν« Ελεύθεροι Πολιορκημένοι». Μια λεπτομέρεια που δεν αξίζει μόνο κανείς να παρατηρήσει, αλλά να κάνει μια παύση και να στοχαστεί.
  Αν αυτή η πληροφορία πράγματι ισχύει, αν οι φοιτητές αυτοί είχαν υιοθετήσει αυτόν τον συλλογικό αυτοπροσδιορισμό, τότε έχουμε να κάνουμε με ένα από τα πιο τρανά παραδείγματα που επιβεβαιώνουν μια από τις πολλές πτυχές, όψεις και λειτουργίες του λογοτεχνικού φαινομένου. Φυσικά αυτό το οξύμωρο ονοματικό σύνολο(ελεύθεροι πολιορκημένοι) αποτελεί τον τίτλο ενός εκ των σημαντικότερων και εμβληματικότερων ποιημάτων της νεοελληνικής λογοτεχνικής παραγωγής το οποίο ανήκει στον λογοτέχνη(με όλη τη σημασία του όρου) Διονύσιο Σολώμό. Δεν είναι τυχαίο ότι οι φοιτητές του Πολυτεχνείου ενδέχεται να επέλεξαν να αποκαλούν τους εαυτούς τους έτσι. 
  Το γεγονός πως αυτοί οι άνθρωποι στη διάρκεια της ασφυκτικής και πιεστικής εμπείριας που βίωναν επέλεξαν να περιγράψουν, να προσδιορίσουν και να σημασιοδοτήσουν την κατάσταση στην οποία βρίσκονταν τοιουτοτρόπως, μέσω δηλαδή των υψηλὠν νοημάτων που απορρέουν από ένα ποίημα το οποίο αφορά στο ψυχικό σθνένος, την εσωτερική πνευματική και ηθική δὐναμη και ελευθερία ανθρώπων που υφίστανται ακραίες εξωτερικές φυσικές πιέσεις και δυσκολίες, αναδεικνύει την λογοτεχνία και εν προκειμένω την ποίηση αφενός ως παραμυθία, παρηγοριά, καταφύγιο στο οποίο αναζητάς εξύψωση του ηθικού σου, δύναμη, κουράγιο, αφετἐρου ως μηχανισμό μέσω του οποίου μπορείς στοχευμένα, καίρια, ενίοτε υπαινικτικά, να χαρακτηρίσεις μια κατάσταση ή ένα βίωμα και να περάσεις τα δικά σου μηνύματα. Μηνύματα που πρέπει να περιφρουρούμε και να φροντίζουμε οι νέες γενιές να έρχονται σε επαφή είτε μέσω της ιστορίας είτε μέσω της λογοτεχνίας.
  Κλείνοντας, θα ήθελα να παραθέσω ένα στίχο από το εν λόγω ποίημα, ο οποίος με την ισορροπημένη δομή και την μεταφορική εικονοποιία του αποδίδει άριστα την ουσία του ποιήματος και του αιματοβαμμένου Πολυτεχνείου:
               «Η δύναμή σου πέλαγο κι η θέλησή μου βράχος»

Remember to: follow in facebook/instagram @epi_pantos

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

«Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» της Άννας Κοντολέων: ο φόβος απέναντι στο καινούργιο, το διαφορετικό

  Αυτή η υπέροχη αίσθηση ζεστασιάς και ασφάλειας έχει ολοκληρωτικά χαθεί. Τώρα πια είμαι μόνος μου και μέσα σ’ αυτή τη μοναξιά δεν υπάρχει τίποτα και κανένας. Νιώθω κουρασμένος, εξαντλημένος, σαν να έχουν περάσει από πάνω μου εκατό χρόνια. Παντού γύρω μου σκοτάδι και σιωπή. Νιώθω άβολα. Φοβάμαι [1] .   Πόσο υγιές είναι για έναν έφηβο να αισθάνεται έτσι; Υπάρχει πιθανότητα να αισθανθεί όμορφα και σιγουριά για τον εαυτό του και το αύριο; Πώς; Ποιος θα τον βοηθήσει, αν δε μιλήσει και δεν   εξηγήσει πώς νιώθει;   Μπορεί να παραδεχτεί ότι αισθάνεται μόνος κι εγκαταλελειμμένος; Είναι σε θέση να ομολογήσει πως τα πάντα γύρω του αλλάζουν κι εκείνος χρειάζεται λίγο παραπάνω χρόνο για να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες; Ή κανείς δε θα τον προσέξει; Είναι δυνατόν να αφήσει πίσω του την παλιά του ζωή και να ξαναρχίσει απ’ το μηδέν;   Ο νους του Μάνθου ταλανίζεται από αρνητικές σκέψεις από τη στιγμή που οι γονείς του του ανακοινώνουν πως θα πρέπει να μετακομίσουν από ...

Άνθρωποι που άφησαν ιστορία: 7 σημεία για τον Ίωνα Δραγούμη

  ✔ Ο Ίωνας Δραγούμης(1878-1920) υπήρξε σημαντικός Έλληνας διπλωμάτης, πολιτικός και λογοτέχνης. ✔ Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής των εθνικών υποθέσεων και πρωτοστάτης στην οργάνωση των ελληνικών ορθόδοξων κοινοτήτων στην περιοχή της Μακεδονίας κατά των Βουλγάρων Κομιτατζήδων  τη περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα(1904-1908). ✔ Υπηρέτησε ως υποπρόξενος  ή πρόξενος σε διάφορες περιοχές(Μοναστήρι, Σέρρες, Αλεξάνδρεια και αλλού) προωθώντας τα ελληνικά συμφέροντα. ✔ Φοβόταν τον σλαβικό κίνδυνο και γι'αυτό υποστήριξε θερμώς τις ελληνικές αλυτρωτικές διεκδικήσεις στην περιοχή της Βόρειας Ελλάδας σε συνεργασία με τον γαμπρό του, Παύλο Μελά. ✔ Αρχικά ήταν οπαδός και υποστηρικτής του Ελευθέριου Βενιζέλου. Στη συνέχεια, όμως, στράφηκε εκαντίον του και εντάχθηκε στην αντιβενιζελική αντιπολίτευση, επειδή διέκρινε κατά τη γνώμη του στην άσκηση της πολιτικής του ενδείξεις εθνικής υποτέλειας και αυταρχισμού. Σχετκά με το όραμα του Βενιζέλου για ένταξη των ελληνικών πληθυσμών και ενσωμάτωση της...

Οι λέξεις έχουν την δική τους ιστορία: ελπίδα

    Όπως έχουμε ξαναεπισημάνει στο επί παντός blog, είναι πραγματικά τουλάχιστον συναρπαστικό να εξερευνά κανείς τις διαδρομές που μπορεί να έχει ακολουθήσει μια λέξη μέσα στο βάθος των αιώνων ή ψάχνοντας να ανακαλύπτει πως λέξεις από διάφορες σύγχρονες γλώσσες ανήκουν τελικά, αν τις εξετάσουμε προσεκτικά, στην ίδια γλωσσική οικογένεια.   Ελπίδα. Μια πολύ συνηθισμένη και συχνά χρησιμοποιούμενη λέξη του καθημερινού μας λόγου. Η λέξη με την σημερινή της μορφή σχηματίστηκε στα μεσαιωνικά ελληνικά και φυσικά προέρχεται από το αρχαιοελληνικό τριτόκλιτο ουσιαστικό ἐλπίς,-ίδος, ουσιαστικό που συναντάται ήδη στα ομηρικά κείμενα. Το ουσιαστικό ''ελπίδα'' ανάγεται στο ομηρικό ρήμα '' ἔλπομαι'' που σημαίνει ''ελπίζω, προσδοκώ'' και σε αυτό ενυπάρχει η ινδοευρωπαϊκή ρίζα  *wel- που σημαίνει ''θέλω''.   Από αυτήν την ινδοευρωπαϊκή ρίζα είναι που έχουν σχηματιστεί ένα σωρό λέξεις σε διάφορες σύγχρονες γλώσσες , οι οποίες φυσικά είναι...