Μπούρκα/Νιγκάμπ: εξαναγκασμός ή επιλογή;

 

   Πρόσφατα ιδιαίτερο θέμα της επικαιρότητας κατόπιν σχετικών δηλώσεων και πρωτοβουλίας γνωστού βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας υπήρξε η συζήτηση γύρω από το εάν κρίνεται απαραίτητο ένα νομοθετικό μέτρο για την απαγόρευση γυναικείων μουσουλμανικών ενδυμάτων που καλύπτουν τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά σε δημόσιους χώρους. Πράγματι, όπως έχει αναφέρει ο εν λόγω βουλευτής, είναι αλήθεια πως σε μια ανεπτυγμένη φιλελεύθερη και δημοκρατική κοινωνία του Δυτικού κόσμου, όπως αυτή της Ελλάδας, η πρακτική να φορούν οι γυναίκες ενδύματα που καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το σώμα και το πρόσωπό τους ξενίζει και οπωσδήποτε είναι  μια συνήθεια με την οποία ο ελληνικός λαός δεν είναι καθόλου εξοικειωμένος, όπως είναι λαοί άλλων ευρωπαϊκών χωρών, για παράδειγμα της Γαλλίας. Ωστόσο, τα επιχειρήματα πως οι συγκεκριμένες ενδυμασίες(μπούρκα και νιγκάμπ) αποτελούν ισλαμική επιταγή και εξαναγκασμό είναι μερικώς μετέωρα, αν προσπαθήσουμε να τα εφαρμόσουμε στην ελληνική πραγματικότητα.

   Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Τατζ Χαργκέι, ιδρυτή και ιμάμη του Κέντρου Μουσουλμανικής Εκπαίδευσης της Οξφόρδης: «Η μπούρκα είναι μια μάσκα και ουδέποτε υπήρξε μέρος του Ισλάμ. Είναι απολύτως αδύνατο να βρει κανείς αναφορά στην μπούρκα ή τη νικάμπ στο Κοράνι»[1]. Η ευρέως διαδεδομένη αντίληψη πως οι μουσουλμάνες υποχρεούνται να φορούν τις συγκεκριμένες ενδυμασίες οφείλεται στην εδραίωση αυτής της πρακτικής σε ορισμένες κοινωνίες και περιοχές, όπου επικρατούν ακραίες, εξτρεμιστικές, φανατικές και φονταμενταλιστικές ομάδες μουσουλμάνων. Αυτές οι ομάδες έχουν προβεί σε μία συστηματική προβολή και επιβολή μιας παρερμηνευμένης και διαστρεβλωμένης εικόνας των μηνυμάτων του Ισλάμ και του Κορανίου. Στο πλαίσιο αυτό πράγματι η μπούρκα και η νιγκάμπ επιβάλλονται στις γυναίκες και, ως εκ τούτου, έχουμε φαινόμενα εξαναγκασμού και παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όμως, το ίδιο το ιερό βιβλίο της μουσουλμανικής θρησκείας δεν περιλαμβάνει και δεν αναφέρεται στην επιβολή αυτών των ενδυμάτων.

   Η θρησκευτική επιταγή που απευθύνεται στους πιστούς του Ισλάμ ως θρησκευτικού-φιλοσοφικού συστήματος είναι η εξής: οι πιστοί, άνδρες και γυναίκες, καλούνται σε δημόσιους χώρους να ντύνονται σεμνά, οι δε γυναίκες να καλύπτουν το στέρνο τους. Εντούτοις, ουδεμία αναφορά δε γίνεται, όπως αναφέρει ο Τ. Χαργκέι, στην καταναγκαστική επιβολή αυτών των ενδυμάτων.

  Ο βουλευτής κος Κ. Μπογδάνος, όταν στις σχετικές του δηλώσεις κάνει λόγο για ισλαμική επιταγή, εκφοβισμό και καταπίεση, προφανώς έχει στο μυαλό του τις εικόνες που προβάλλονται από χώρες του αραβικού κόσμου, όπου ακριβώς κυριαρχούν οι προαναφερθείσες εξτρεμιστικές και φανατικές ομάδες ανδρών μουσουλμάνων. Σε μία χώρα όπως η Ελλάδα, στην οποία δεν εντοπίζονται ούτε κυριαρχούν αυτές οι ακραίες ομάδες ισλαμιστών, κρίνεται άτοπη η προώθηση μιας τέτοιας νομοθετικής πρωτοβουλίας. Πόσο μάλλον, όταν υπάρχουν γυναίκες μουσουλμάνες, που έχουν γεννηθεί, μεγαλώσει ή δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκές χώρες ή στην Ελλάδα, και επιλέγουν να φορούν τα συγκεκριμένα ενδύματα ως έκφραση και εξωτερίκευση της θρησκευτικής τους πίστης, υπακούοντας εκούσια στην προτροπή της πίστης τους περί σεμνής εμφάνισης ή ακολουθώντας μια εθιμοτυπική πρακτική[2].

   Αν δεχτούμε πως δεν υποβόσκουν κίνητρα ισλαμοφοβίας πίσω από την πρόταση και τις σχετικές δηλώσεις του κου Μπογδάνου και πως δεν χρησιμοποιεί ως πρόσχημα την δημοκρατία και την πολιτική της κουλτούρα για τον περιορισμό θρησκευτικών ή ενδυματολογικών επιλογών που δεν είναι της αρεσκείας του, τότε θα πρέπει να έχει κατά νου πως η ιστορία έχει αποδείξει πως η Ελλάδα αποτελεί συχνά μια ιδιάζουσα περίπτωση στην οποία ενίοτε δεν είναι δυνατό να εφαρμοστούν τα ευρωπαϊκά δεδομένα.

---

[1] http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=227908

[2] Για προσωπικές μαρτυρίες μουσουλμάνων γυναικών σχετικά με τις ενδυμασίες τους σε χώρες που έχουν απαγορευθεί σε δημόσιους χώρους βλ https://www.ksm.gr/