Πολύ συχνά μέσα στη ρουτίνα μας συναντάμε ταμπέλες όπου άλλοτε αναγράφεται ο τύπος «κτήριο», άλλοτε ο τύπος «κτίριο», με αποτέλεσμα να έχει δημουργηθεί σύγχυση και να ἐχει επικρατήσει η πεποίθηση πως και οι δύο τύποι είναι σωστοί και εναλλακτικοί Είναι πράγματι έτσι;
Την λύση για ακόμα μια φορά μας την παρέχει η ετυμολογία. Ας ξεκινήσουμε από το εξής: δεν υπάρχει απόλυτη ομοφωνία ως προς τον σωστή ορθογραφία της λέξης. Ο δεύτερος τύπος, ''κτἰριο'' προέρχεται από μια παρετυμολογική σύνδεση του με το ρήμα «κτίζω» στα νεότερα χρόνια. Ωστοσο είναι αδύνατον από το ρήμα «κτίζω» να παραχθεί το ουσιαστικό κτίριο, διότι αυτό προϋποθέτει δύο παράγοντες. Πρώτον το θέμα του ρήματος «κτίζω» να είναι κτι-, κάτι που δεν ισχύει, καθότι έχει δύο θέματα(το ενεστωτικό κτιζ- και το αοριστικό κτισ- εξου και κτίσιμο. κτίστης). Δεύτερον, ακόμα και να διέθετε ρηματικό θέμα κτι- θα απαιτούταν το παραγωγικό επίθημα -ριο που θα προστίθετο στο θέμα του, ωστόσο η ελληνική δεν διαθέτει τέτοια κατάληξη για τα ουσιαστικά παρά μόνο την παραπλήσια κατάληξη -τήριο(πχ εργαστήριο). Επόμένως, ο σωστός δυνητικά τύπος από το κτίζω θα ήταν κτισ-τήριο.
Τότε πως προκύπτει ότι ο σωστός τύπος είναι «κτήριο»; Υπάρχουν δύο πιθανές εκδοχές για το πως σχημαστίστηκε και προέκυψε ο τύπος κτήριο. Σύμφωνα με την πρώτη εκδοχή προέρχεται από τον μεσαιωνικό τύπο «οἰκητήριον»(σηναίνει οικία, οίκημα) που υπέστη διάφορες φωνητικές μεταβολές( οικητήριον> οικτήριον με συγκοπή του άτονου η-> κτήριον με σίγηση του αρχικού άτονου οι-). Σύμφωνα με την δεύτερη εκδοχή προέρχεται από την φράση «ευκτήριον οίκημα». Στο πλαίσο της χρήσης της φράσης από τους ομιλητές το ουσιαστικό άρχισε να παραλείπεται και τελικά το επίθετο ουσιαστικοποιήθηκε. Ο τύπος ευκτήριον μαρτυρείται ήδη από τον 6ο αιώνα και σημαίνει ναός, οίκος προσευχής στον Θεό.Τελικά υπέστη φωνητικές μεταβολές και προέκυψε το κτήριο(ευκτήριον>κτήριο). Αυτή η πορεία δεν πρέπει να μας ξαφνιάζει. Και στα γερμανικά ο τύπος haus(σπίτι) αρχικά εμφανίστηκε στα γοτθικά ως τμήμα του συνθέτου gudhus(gottehaus) που σήμαινε οίκος του Θεού.
Η άποψη που έχω αναπτύξει ως τώρα, σύμφωνα με την οποία προκρίνεται ως ορθή η γραφή ''κτήριο'', προέρχεται από τον καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη, ο οποίος είναι οπαδός της παραδοσιακής και ιστορικής ορθογραφίας των λέξεων. Από την άλλη μεριά, σύμφωνα με το Μείζον Ελληνικό Λεξικό του Φυτράκη η γραφή ''κτήριο'' αποτελεί παλαιότερη γραφή της λέξης ''κτίριο'', που είναι εξίσου σωστή. Επομένως, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως δεν υπάρχει ομόφωνη απάντηση για την σωστή ορθογραφία της λέξης. Εσείς ποιον τύπο χρησιμοποιείτε πιο συχνά ή ποιος πιστεύετε ότι χρησιμοποιείται συχνότερα;
Για να μη χάσεις την επόμενη ετυμολογία λέξεων, ακολούθησε τώρα το @epi_pantos στο facebook/instagram.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου